اگر قصد خرید یک اسپیکر جدید را دارید، احتمالاً اولین چیزی که بررسی میکنید توان خروجی، اندازه ووفر، تعداد درایورها یا امکاناتی مثل بلوتوث و TWS است. اما هیچکدام از این مشخصات بهتنهایی نمیتوانند به شما بگویند یک اسپیکر واقعاً چطور صدا تولید میکند.
گاهی یک اسپیکر روی کاغذ مشخصات فوقالعادهای دارد، اما هنگام پخش موسیقی، بیس آن بیش از حد کشدار است، صدای خواننده عقب میرود یا سازها در یک توده صوتی نامشخص گم میشوند.
اینجاست که آهنگ مناسب برای تست اسپیکر اهمیت پیدا میکند.
یک ترک خوب میتواند مثل یک ابزار آزمایش عمل کند؛ یک آهنگ برای بررسی بیس، دیگری برای تشخیص جایگاه صداها، یکی برای بررسی صدای خواننده و دیگری برای سنجش جزئیات و تفکیک سازها.
در این مطلب، ۷ آهنگ ایرانی و خارجی را معرفی میکنیم که میتوانید با آنها بخشهای مختلف عملکرد یک اسپیکر را بررسی کنید.
نکته مهم: هدف این فهرست این نیست که بگوییم یک آهنگ «خوب» یا «بد» است؛ بلکه هر قطعه به دلیل ویژگیهای ضبط، تنظیم یا ساختار صوتی خود، برای بررسی یک بخش مشخص از سیستم مناسبتر است.
اگر قرار باشد فقط یک آهنگ برای بررسی تصویرسازی صوتی (Imaging) انتخاب کنیم، «Bubbles» یکی از بهترین گزینههاست.
در این قطعه صداهای مختلف با موقعیتهای مشخص در فضای استریو قرار گرفتهاند و صداهای ضربهای و بافتهای محیطی میتوانند حرکت و جایگاه خود را در فضای صوتی نشان دهند. منابع تخصصی تست اسپیکر نیز این قطعه را برای بررسی Imaging و Soundstage پیشنهاد میکنند.
چشمها را ببندید و به صداهای ضربهای توجه کنید.
آیا میتوانید تقریباً مشخص کنید صدا از کدام نقطه میآید؟
در یک سیستم خوب، صداها نباید صرفاً از محل قرارگیری اسپیکرها به گوش برسند؛ بلکه باید احساس کنید در فضای مقابل شما نقاط صوتی مشخصی وجود دارند.
اگر همه صداها به مرکز جمع شدهاند یا فضای موسیقی کاملاً تخت به نظر میرسد، احتمالاً سیستم در بازسازی تصویر صوتی عملکرد فوقالعادهای ندارد.
برای بررسی بیس، فقط نباید به این توجه کنید که اسپیکر «چقدر میلرزد».
بیس خوب یعنی عمق، کنترل، سرعت و تفکیک.
قطعه «Angel» از Massive Attack انتخاب بسیار خوبی برای این کار است؛ زیرا خط بیس عمیق و تدریجی آن میتواند نشان دهد اسپیکر در فرکانسهای پایین چگونه رفتار میکند. منابع تخصصی تست صدا نیز این قطعه را برای بررسی Low-End و تعامل بیس با اتاق پیشنهاد کردهاند.
آهنگ را با ولوم متوسط شروع کنید.
بهجای اینکه فقط بپرسید:
«بیسش زیاده؟»
از خودتان بپرسید:
«آیا بیس دقیق و کنترلشده است؟»
وقتی ولوم را کمی افزایش میدهید، بیس نباید تبدیل به صدایی مبهم و گلآلود شود.
اگر ضربهای بیس روی یکدیگر میافتند و جزئیات موسیقی زیر آن گم میشوند، اسپیکر احتمالاً در کنترل فرکانس پایین مشکل دارد.
«Take Five» یکی از قطعات کلاسیک جاز است که به دلیل وجود سازهای مختلف و فضای ضبط، برای بررسی Instrument Separation و جزئیات بسیار مناسب است.
این قطعه در فهرستهای تخصصی تست اسپیکر نیز بهعنوان گزینهای برای بررسی تفکیک سازها، فضا و جزئیات معرفی شده است.
سعی کنید به جای گوش دادن کلی به موسیقی، هر ساز را جداگانه دنبال کنید.
آیا میتوانید محل تقریبی سازها را تشخیص دهید؟
آیا صدای سنجها شفاف است یا تیز و آزاردهنده؟
آیا هنگام شلوغ شدن موسیقی، سازها همچنان از یکدیگر قابل تشخیص هستند؟
اسپیکر باکیفیت نباید برای ایجاد جزئیات، صدای تریبل را بیش از حد روشن و تیز کند.
نسخه زنده Hotel California یکی از قطعات محبوب برای تست سیستمهای صوتی است.
نسخههای اجرای زنده این قطعه دارای صدای جمعیت، سازهای متعدد، گیتارها و فضای محیط هستند و به همین دلیل میتوانند برای بررسی حس حضور در یک اجرای زنده مفید باشند. این قطعه نیز در فهرستهای تست اسپیکر برای بررسی فضای صوتی و لایهبندی پیشنهاد شده است.
چشمها را ببندید.
آیا فقط صدای دو اسپیکر را میشنوید؟
یا احساس میکنید یک فضای بزرگتر مقابل شما شکل گرفته است؟
در یک سیستم خوب، سازها باید جایگاه نسبتاً مشخصی داشته باشند و صدای محیط نیز نباید کاملاً به پسزمینهای بیاهمیت تبدیل شود.
حالا سراغ یک قطعه ایرانی برویم.
«گل یخ» از کوروش یغمایی یکی از شناختهشدهترین آثار موسیقی پاپ/راک ایرانی است و در نخستین آلبوم او با همین نام منتشر شد. تنظیم و آهنگسازی اثر نیز توسط خود کوروش یغمایی انجام شده است.
این قطعه برای مقایسه صدای میدرنج، وکال و گیتار گزینه جذابی است.
صدای خواننده باید واضح و قابل تشخیص باشد، بدون اینکه بیش از حد جلو یا عقب قرار بگیرد.
گیتارها نیز نباید صدایی تیز، مصنوعی یا بیش از حد فشرده پیدا کنند.
این تست مخصوصاً برای اسپیکرهایی که برای پخش موسیقی و استفاده روزمره طراحی شدهاند، کاربردی است؛ چون بخش بزرگی از تجربه شنیداری ما در محدوده میدرنج اتفاق میافتد.
برای یک تست متفاوت، سراغ یکی از آثار ماندگار موسیقی ایرانی برویم:
«مرا ببوس» با صدای حسن گلنراقی.
این اثر از معدود قطعاتی است که نام حسن گلنراقی بیش از هر چیز با آن شناخته میشود. نسخههای مختلفی از این ترانه نیز اجرا شده است.
این آهنگ بهخصوص برای بررسی صدای انسانی جذاب است.
در هنگام پخش، به صدای خواننده دقت کنید.
صدای انسان نباید بیش از حد تو دماغی، نازک یا خفه شنیده شود.
همچنین اگر اسپیکر در محدوده میدرنج بیش از حد رنگآمیزی ایجاد کند، این موضوع در صدای وکال سریعتر از بسیاری از سازها قابل تشخیص است.
برای مقایسه دو اسپیکر، حتماً ولوم آنها را تا حد امکان یکسان کنید.
اسپیکری که فقط کمی بلندتر پخش میکند ممکن است در یک مقایسه سریع «بهتر» به نظر برسد، در حالی که اختلاف بلندی صدا باعث خطای شنیداری شده است.
قطعه Your Power از Billie Eilish برای تستی متفاوت مناسب است.
موسیقی نسبتاً خلوت، وکال نزدیک و جزئیات ظریف باعث میشود بتوانید روی عناصر کوچکتر صدا تمرکز کنید. قطعاتی با وکال نزدیک و تنظیم خلوت در تست سیستم صوتی میتوانند برای بررسی وضوح و جزئیات بسیار مفید باشند.
این آهنگ را یک بار با ولوم متوسط و یک بار با ولوم پایین گوش دهید.
در ولوم پایین آیا هنوز صدای خواننده واضح است؟
آیا جزئیات ظریف سازها باقی میمانند؟
یا همه چیز به یک صدای کمجان و مبهم تبدیل میشود؟
یک اسپیکر خوب فقط در ولوم بالا جذاب نیست؛ باید بتواند در ولوم پایین نیز اطلاعات مهم موسیقی را حفظ کند.
| آهنگ | هنرمند | مهمترین تست | |
|---|---|---|---|
| Bubbles | Yosi Horikawa | Imaging و Soundstage | دانلود آهنگ |
| Angel | Massive Attack | بیس و کنترل ووفر | دانلود آهنگ |
| Take Five | Dave Brubeck Quartet | تفکیک سازها و جزئیات | دانلود آهنگ |
| Hotel California (Live) | Eagles | فضای صوتی و عمق | دانلود آهنگ |
| گل یخ | کوروش یغمایی | میدرنج و وکال | دانلود آهنگ |
| مرا ببوس | حسن گلنراقی | طبیعی بودن صدای انسان | دانلود آهنگ |
| Your Power | Billie Eilish | جزئیات و وضوح وکال | دانلود آهنگ |
قرار نیست هر آهنگ را از ابتدا تا انتها گوش کنید.
یک روش سریع و کاربردی این است:
مقایسه را با ولوم متوسط انجام دهید.
از همان ابتدا سراغ بیشترین صدای ممکن نروید؛ چون هدف، تست کیفیت صداست نه فقط قدرت خروجی.
یکی از آهنگهایی را انتخاب کنید که قبلاً بارها شنیدهاید.
آشنایی با آهنگ باعث میشود تغییرات صدا را راحتتر تشخیص دهید.
مثلاً هنگام پخش Bubbles فقط روی Imaging تمرکز کنید.
هنگام پخش Angel فقط بیس را بررسی کنید.
هنگام پخش Take Five روی تفکیک سازها تمرکز کنید.
این کار بسیار بهتر از آن است که بخواهید همه چیز را همزمان ارزیابی کنید.
اگر دو اسپیکر را مقایسه میکنید، اختلاف حجم صدا میتواند نتیجه را گمراهکننده کند.
بنابراین تا حد امکان سطح صدای دو اسپیکر را برابر کنید.
بلندتر بودن لزوماً به معنی بهتر بودن نیست.
به این موارد توجه کنید:
وضوح + کنترل بیس + تفکیک + طبیعی بودن وکال + جزئیات + فضای صوتی
اگر زمان زیادی ندارید، این ترتیب را امتحان کنید:
۱. Bubbles
برای Imaging
↓
۲. Angel
برای Bass
↓
۳. Take Five
برای تفکیک و جزئیات
↓
۴. Hotel California (Live)
برای Soundstage
↓
۵. گل یخ
برای میدرنج و وکال
↓
۶. مرا ببوس
برای طبیعی بودن صدای انسان
↓
۷. Your Power
برای جزئیات و وکال در ولوم پایین
با همین چند قطعه میتوانید در مدت کوتاهی تصویر نسبتاً خوبی از رفتار یک اسپیکر به دست بیاورید.
هیچ آهنگی بهتنهایی نمیتواند کیفیت یک اسپیکر را مشخص کند.
نوع اتاق، محل قرارگیری اسپیکر، فاصله از دیوار، زاویه قرارگیری، منبع پخش، کیفیت فایل موسیقی و حتی میزان بلندی صدا میتوانند روی نتیجه تأثیر بگذارند. منابع تخصصی تنظیم سیستم نیز تأکید میکنند که جابهجایی اسپیکر و زاویهدهی میتواند بهخصوص روی بیس، Imaging و Soundstage تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
بنابراین اگر یک اسپیکر با یک آهنگ عالی و با آهنگ دیگری ضعیف به نظر رسید، سریع نتیجهگیری نکنید.
اسپیکر خوب قرار نیست فقط صدای بلند داشته باشد؛ باید بتواند اطلاعات موسیقی را با کنترل، وضوح و تعادل بازتولید کند.
برای تست حرفهای اسپیکر، به جای پخش تصادفی آهنگها، بهتر است یک Playlist مشخص داشته باشید که هر قطعه وظیفه خاصی داشته باشد.
Bubbles برای تصویرسازی صوتی،
Angel برای بیس،
Take Five برای تفکیک،
Hotel California برای Soundstage،
گل یخ و مرا ببوس برای بررسی میدرنج و وکال،
و Your Power برای جزئیات و وضوح.
اگر این ۷ قطعه را بهدرستی و با ولوم یکسان روی دو اسپیکر پخش کنید، خیلی راحتتر میتوانید تفاوت واقعی بین آنها را بشنوید؛ تفاوتی که همیشه از روی توان خروجی، تعداد درایورها یا ظاهر اسپیکر قابل تشخیص نیست.
اگر فقط یک آهنگ بخواهید، Bubbles از Yosi Horikawa انتخاب بسیار خوبی برای بررسی Imaging و فضای صوتی است. برای یک تست کاملتر بهتر است چند آهنگ با اهداف مختلف استفاده کنید.
Angel از Massive Attack گزینه مناسبی برای بررسی عمق و کنترل فرکانسهای پایین است. قطعاتی مانند Hysteria از Muse نیز برای تست بیس پیشنهاد میشوند.
قطعاتی با وکال نزدیک و تنظیم خلوت، مانند Your Power از Billie Eilish، میتوانند برای بررسی وضوح و طبیعی بودن صدای خواننده مفید باشند.
بله. اتفاقاً استفاده از موسیقیای که با آن آشنایی زیادی دارید میتواند برای مقایسه بسیار مفید باشد. «گل یخ» کوروش یغمایی و «مرا ببوس» حسن گلنراقی دو گزینه مناسب برای تمرکز روی میدرنج و وکال هستند.
باید به تغییر کیفیت صدا توجه کنید. افزایش ولوم نباید باعث کدر شدن صدا، اعوجاج شدید، از بین رفتن تفکیک یا تبدیل شدن بیس کنترلنشده شود.
خیر. بلندی صدا فقط یکی از معیارهاست. یک اسپیکر ممکن است صدای بسیار بلندی تولید کند اما در تفکیک، تعادل فرکانسی یا کنترل بیس ضعیف باشد.
از یک منبع پخش و یک فایل موسیقی یکسان استفاده کنید، ولوم دو اسپیکر را تا حد امکان برابر کنید و هر بار فقط یک ویژگی مشخص مثل بیس، وکال یا Imaging را مقایسه کنید.
